aw
b
Architecture Workroom
Brussels

Urbanising in Place— 
Bouwen aan het verband tussen Voeding-Water-Energie

Door het verstedelijkingsproces dreigt de beherende rol van kleine spelers in de samenhangende problematiek van voeding, water en energienaar de marge te worden verdrongen. Landbouwers en voedselproducerende gemeenschappen gedijen vaak in tussenruimtes en werken in onzekere omstandigheden, waarin cycli van voedingsstoffen, energiebesparing, waterwinning, bodembeheer en voedselproductie zich in de kantlijn of als nevenverschijnsel afspelen. Toch is in de randstad en de toenemend verstedelijkte omgeving van grootsteden vaak een rijke diversiteit aan landbouwactiviteiten te vinden, en blijkt in de praktijk dat stadslandbouwers een sleutelrol spelen als plaatselijke, gedecentraliseerde beheerders van voeding, water en energie.

© Jean Brusselmans, 1935

‘Urbanising in place’ zal de manieren verkennen waarop landbouw- en voedselteeltpraktijken in de zoom van grootssteden, onder de dreiging van een voortdurend om zich heen grijpende verstedelijking, anders kunnen worden opgevat binnen wat we ‘agroecologische stedenbouw’ noemen: een model van verstedelijking met als kernwaarden voeding, metabolische cycli in de stad en een ethiek van verantwoordelijk grondbeheer, gelijkheid en solidariteit. Het project zal nader ingaan op de fysieke en metabolische context, op scenario’s voor economische valorisatie en politieke processen die alternatieve mogelijkheden in de keten kunnen aanreiken, en op de specifieke werkwijzen en configuraties die landbouwers en voedselproducerende gemeenschappen kunnen ontwikkelen om opnieuw vat te krijgen op hun grondstoffen en om een actieve rol op te eisen als agroecologische actoren op het vlak van voeding, water en energie in de grootstad.

‘Urbanising in place’ brengt innovatieve praktijken samen uit vier verschillende contexten (Riga, Rosario, Brussel, Londen) in een internationale uitwisseling die gericht is op wederzijds leren en zoeken naar trajecten voor verandering. Architecture Workroom is verantwoordelijk voor de oprichting van een internationaal platform (samen met partners Shared Assets en RUAF en voor de onderzoelscase Brussel (met Universiteit GentBoerenBruxselPaysans en Terre-en-Vue.

De onderzoekscase Brussel zal alternatieve mechanismen bestuderen om land te ontsluiten voor agroecologische activiteiten, waarbij voedselproductie in de stadsrand wordt gekoppeld aan metabolische uitdagingen in de ruimere grootstedelijke zone.

Een eenvoudige slogan voor dit project zou kunnen zijn dat de horizontale metropool nood heeft aan boeren. De verspreide nederzettingspatronen patronen rond Brussel waren traditioneel productief. De productie was er (gedeeltelijk) gericht op lokale consumptie. Door de algemene politieke context, die inzet op grotere landbouwbedrijven met een kleiner aantal landbouwers, raakt de zone rond de grootstad in ijltempo haar boeren kwijt. Dat is niet alleen problematisch vanwege de grotere ecologische voetafdruk die ontstaat als voedsel van verder weg moet worden aangevoerd, het leidt ook tot een verstedelijkt landschap dat vervreemd raakt van zijn productieve basis. De voorzieningen in de horizontale metropool zijn grotendeels gebaseerd op een geleende infrastructuur van rurale, landbouwkundige oorsprong. Het bestaan, het onderhoud en de reproductie van die infrastructuur is in grote mate afhankelijk van het bioproductieve gebruik ervan. Gezien de huidige pogingen om nieuwe vormen van voedselproductie te herintroduceren in deze regio willen we niet alleen de landbouwmodellen onder de loep nemen, maar ook de bruggen die moeten worden geslagen naar de belangrijkste stedelijke afzetmarkt (Brussel), die administratief tot een ander politiek bestuur behoort dan de omringende rand.

Als locatie van de openingsworkshop én de afsluitende conferentie wordt Brussel door het consortium op de kaart gezet als centraal knooppunt voor innovatie op het vlak van voeding, water en energie. Van 18 tot 20 september kwam het internationale consortium voor het eerst samen in de You Are Here-werkruimtes in WTC-toren I, in de Brusselse Noordwijk.

‘Urbanising in place’ is een van de geselecteerde projecten voor Sustainable Urbanisation Global Initiative (SUGI) Food-Water-Energy Nexus, dat gezamenlijk werd gelanceerd door het Belmont Forumen het Joint Programming Initiative Urban Europe. De samenwerking werd opgestart om de gefragmenteerde onderzoeksprojecten en kennis over de hele wereld samen te brengen en nieuwe, innovatieve oplossingen te vinden voor de samenhangende problematiek van voeding, water en energie. SUGI-FWE Nexus wordt gesteund door de Europese Commissie en gefinancierd onder het programma Horizon 2020 ERA-NET Cofund. 

Architecture Workroom wordt gesteund door Innoviris Brussels, de European Commission en Urban Europe.

Meer

IABR–2018+2020–The Missing Link— Delta Atelier
Antwerpen— Mapping van de verschuiving van grootstedelijke fenomenen in Berchem extra muros
Publicatie— Designing the Future
CS Genk— Campus Bret leerlandschap van de 21e eeuw
IABR-Atelier Rotterdam— en test site M4H
IABR–Atelier Oost Vlaams Kerngebied— Uit de startblokken
Regionale oproep IABR-Atelier OVK— Geef mee vorm aan de toekomst van het Oost-Vlaams Kerngebied
IABR-Atelier Rotterdam— Energietransitie als stadsproject
IABR-Atelier Rotterdam— Oproep aan Architecten
Open Ruimte Platform— Oproep Water-Land-Schap
Water as Leverage for Resilient Cities: Asia
Open Ruimte Platform— Publicatie Operatie Open Ruimte
THE MISSING LINK— Curator Statement, Onderzoeksagenda en Call for Practices
Atelier Zennevallei
Urban Intervention — BRIDGE
Workshop Series — Urban Economy in the Brussels Metropolitan Area
Lezing en Debat — Industrie Meer Ruimte Geven
Rotterdam Biennale benoemt drie curatoren voor tweeluik 2018+2020
Een Wereld Te Winnen— Floris Alkemade in gesprek met Els Vervloesem en Joachim Declerck
Masterclass— Zorgzame Buurten
Atelier Kortijk 2025— Vernieuwende stedelijke ontwikkelingsstrategie
Designing The Future— debattenreeks
Atelier Brussels— Masterclasses
Atelier Brussels— Lectures Structure and Stimulus
Atelier Brussels— Urban Walks
Antwerpen— Onderzoek Mapping levendigheid van wijken
Atelier Brussels— Expo A Good City Has Industry
Spoor Oost— Stadsvernieuwingsproject
Stad Brugge— Week van de Ruimte
Revitalisering Zeebrugge— Stadsvernieuwingsproject
Torhout— belevings- en identiteitsonderzoek
Lancering OASE 96 Sociale poetica— De architectuur van gebruik en toe-eigening
Van cure naar care— transities in de gezonde stad Utrecht
Atelier Brussels— Urban Meeting IABR
Urban Meeting Bozar— De Productieve Metropool
Imagine Europe— Bozar
Atelier Brussel— De Productieve Metropool
Oproep naar ontwerpteams— Atelier Brussel De Productieve Metropool
Ontwikkelingsstrategie— Oostende Oosteroever
Herziening ruimtelijk structuurplan— Stad Brugge
De Stad als Fabriek— Buda Workroom
Colloquium — Architectuur in België en Turkije: Veranderende praktijken
Platform Architectuurcultuur
Gent Muide-Meulestede
IABR 2016 — Projectatelier Utrecht: De Gezonde Stad
Publicatie—Weven aan het Stedelijk Tapijt
Eurodelta 2030 - 2100
Eurometropolitane Blauwe Ruimte
Atelier— Productive BXL
Atelier de Stad— Brussel
Lezing — Mark Brearley
Festival Kanal Play Ground
Metropolitaan Kustlandschap 2100
IABR 2014 Urban by Nature— projectatelier Brabantstad
Toekomstverkenning Vlaamse Landmaatschappij (VLM)
Productive Space By Design— conferentie
Conceptbegeleiding Stadsvernieuwing— Kern Rechteroever Aalst
Strategische verkenning— pilootprojecten productief landschap
Atelier— In Between
Atelier à Habiter— Tentoonstelling
Atelier— ontwikkelingsvisie sidaplax Gent
Atelier De Stad Brussel— Kanal Play Ground
Internationaal Atelier— Eurometropolis
Expertadvies— Nieuw Gent
Atelier— ontwikkelingsvisie wonen in Kapellen
Publicatie—The Ambition of the Territory
Studiedag—Naar een gedeelde ontwerpagenda voor Vlaanderen
Vlaanderen als Ontwerp— Atelier
The Ambition of the Territory— deSingel Internationale Kunstcampus
Lezing— Carolyn Steel - The Hungry City
Changing Cultures of Planning— Rotterdam, Zürich, Nantes, Randstad, Bordeaux
Naar een visionaire woningbouw in Vlaanderen
Masterplan—kanaalzone Brussel
The Ambition of the Territory—Belgisch Paviljoen Venetië 2012
Making City—5e Internationale Architectuur Biennale Rotterdam
Trajectbegeleiding—opmaak bestek gevangenis Haren
Bouwen voor Brussel— Architectuur en stedelijke transformatie in Europa
Making City—Atelier Istanbul
G A R D E N— Parckdesign 2012
Open House Brussel—debatten en artistiek parcours
Tentoonstelling—Making City
Exploring the metropolitan condition
The Next Economy— België sterk vertegenwoordigd op de International Architecture Biennale 2016
Master Class—120% Brussels
Stadstraject—Kanaalzone Brussel
Programma—Bouwen voor Brussel
Tentoonstelling—Bouwen voor Brussel
Tentoonstelling—Architecture for Justice
Conceptstudio's—Beleidsplan Ruimte Vlaanderen
Vacature— Junior Inhoudelijke Medewerker (m/v)
Transitie— Leren, leven en werken in 2050
Publicatie— Architectuurcultuur in Vlaanderen
Werkatelier II— Delta Atelier Beheer
Air For Schools workshop— Keizer Karellaan en Leopold II-tunnel
Netwerkbijeenkomst— Ontwerp met Beleid
Bap! Architectuur- en landschaps-biënnale van Île-de-France— 1ste editie
Sociaal-ruimtelijk onderzoek— Baudelogebouw Gent
Water+Land+Schap goedgekeurd
Urbanising in Place— Rosario Workshop
Sociaal-ruimtelijk onderzoek— Gent Sint-Pieters
Brussels Urban Landscape Biennial Edition 2018— Rising Waters
You Are Here - Brussel
Vooraankondiging— IABR-THE MISSING LINK Rotterdam en Brussel
Urbanising in Place— 
Bouwen aan het verband tussen Voeding-Water-Energie
With structural support from the Flemish government and regular support from the Brussels capital region and other regional and local governments.