aw
b
Architecture Workroom
Brussels

IABR-Atelier Rotterdam— Oproep aan Architecten

Het IABR–Atelier Rotterdam onderzoekt en test de komende drie jaar hoe de energietransitie een driver kan zijn voor een fysiek en sociaal-maatschappelijk veerkrachtig Rotterdam. 

Eén van de onderzoeksvragen is welke nieuwe gebouwtypologieën bijdragen aan de energietransitie en tegelijkertijd kwaliteit toevoegen aan het gebruik van het gebouw en de directe omgeving.

Deze oproep is gericht aan architecten met kennis van de ontwerpopgave van duurzame gebouwen en ervaring met de zoektocht naar nieuwe architecturale typologieën en hun gebruik in relatie tot hun directe omgeving. Aan architecten die willen onderzoeken hoe concrete ruimtelijke oplossingen optimaal kunnen bijdragen aan een geslaagde energietransitie. 

Geïnteresseerd? Voor meer informatie over de oproep, aanmelding en het selectieproces, zie deze link.

Voorstellen kunnen ingediend worden tot 19 december 2017, 14.00 uur.

De opgave en kansen van de energietransitie spelen zich grotendeels af in de gebouwde omgeving. Voor de komende jaren betekent dit een enorme verschuiving in de bestaande gebouwenvoorraad, zowel qua schaal als impact.

Bij iedere nieuwe vorm van energievoorziening trad er een sterke ruimtelijke verandering op in de typologie van wonen en werken. Zo veranderde door de invoering van centrale verwarming zowel de woning zelf als haar gebruik. In veel van de huidige voorstellen voor energietransitie op gebouwniveau wordt gewerkt met een opeenstapeling van kleine adaptaties. Vaak zijn dit vooral technische aanpassingen: betere isolatie, andere installaties. Op het niveau van het ruimtelijke plan, het gebruik en de organisatie van woon/werkgebouwen als zodanig, wordt nog maar weinig ontworpen. Daarmee laat de architectonische discipline een kans én een verantwoordelijkheid liggen. Energieneutrale of zelfs energieproducerende gebouwen vormen naast een technische uitdaging vooral een stevige ontwerpopgave. Wat zijn de nieuwe typologieën – van nieuwbouw tot renovatie, van hoogbouw tot portiekwoning – waar ingrepen voor energietransitie ook kwaliteit toevoegen aan het gebruik van gebouw en omgeving? 

Naast het schaalniveau van het individuele gebouw ligt er ook een grote ontwerpopgave in de relatie van deze nieuwe typologieën en hun energie-infrastructuur ten aanzien van de publieke ruimte. De infrastructuur van hernieuwbare energie komt grotendeels bovengronds te liggen, vlakbij onze woningen; de productie zal niet meer ver weg gebeuren. Op schaal van de wijk zullen burgers zich collectief moeten weten te organiseren in de productie en het delen van energie. De publieke ruimte in steden zal hierdoor onder druk komen te staan. Ook hier ligt een zoektocht, zowel naar de koppeling tussen nieuwe typologieën en de ontwikkeling van kwalitatieve publieke en gedeelde ruimte, als naar de ruimtelijke kansen voor een nieuwe collectieve energie-infrastructuur. Op de schaal van het gebouw en de wijk krijgen we collectieve energievoorzieningen, die een eigen taal moeten ontwikkelen, voorbij hun utilitaire vorm en functie. De relatie tussen gebruiker en producent is in transitie en zal ook ruimtelijk georganiseerd moeten worden. De energietransitie zal onze leefomgeving van woning tot publieke ruimte grondig herzien. Dit biedt ons evenwel de kans om de stad te bouwen die we willen.

Maar liefst 70 procent van de woningen in Rotterdam heeft nu een energielabel C of lager. In de Metropoolregio Rotterdam Den Haag moeten tegen 2035 zo’n 300.000 woningen zijn gerenoveerd om de noodzakelijke reductie in de energievraag te realiseren. Dit zal via sloop en nieuwbouw gebeuren; anderzijds moet de bestaande, vaak verouderde woningvoorraad worden aangepakt. In deze periode moeten ook zo’n 150.000 woningen op het warmtenet aangesloten worden. De opgave en vereiste ingrepen zijn enorm. Rotterdam is een uitgelezen testgebied om de nieuwe typologieën te ontwikkelen en uitproberen. 

Het IABR-Atelier Rotterdam zet via deze oproep een onderzoekende ontwerpopdracht uit voor architecten die zich bezighouden met het ontwerp van duurzame gebouwen en in bredere zin zoeken naar nieuwe architectuurtypologieën en hun gebruik, in relatie tot de directe omgeving. 

In deze ontwerpende, typologische zoektocht moet de transformatie-opgave onderzocht en verbeeld worden vanuit nader te bepalen typen gebouw-transformaties (nieuwbouw hoogbouw, renovatie collectieve woonblokken enzovoort), waarbij architectuurtaal, lay-out, organisatie en gebruik een belangrijke rol spelen. Daarnaast ligt de focus op de collectieve energie-infrastructuur en de energievoorzieningen van deze gebouwen, hun relatie tot de publieke ruimte en hun gedeeld gebruik. Er wordt gewerkt met Rotterdam als eerste testgebied maar vanuit universele typologieën, zodat oplossingen ook ergens anders toepasbaar zijn. 

De studie maakt nieuwe typologieën inzichtelijk, die niet alleen de energietransitie versnellen en ruimtelijke en gebruikskwaliteit opleveren, maar ook breder ingezet kunnen worden in Rotterdam en andere steden. Als onderdeel van de presentatie van het IABR-Atelier Rotterdam op IABR–2018 wordt tevens een prikkelende verbeelding van de resultaten uitgewerkt, passend bij een tentoonstelling. 

De opdracht start na de selectieprocedure op 16 januari 2018, loopt door tijdens de IABR–2018 en eindigt op 1 augustus 2018.

Meer info over het IABR–Atelier Rotterdam hier.

Het IABR–Atelier Rotterdam is een samenwerking van de IABR, de gemeente Rotterdam (Stadsontwikkeling en Resilient Rotterdam) en het Havenbedrijf Rotterdam en loopt van 2017-2020. Doel van het Atelier is om aanzetten voor oplossingen te ontwikkelen die vervolgens door de gemeente en andere stakeholders uitwerking krijgen in de praktijk. 

Ateliermeester is Architecture Workroom Brussels, Joachim Declerck, één van de curatoren van IABR–2018+2020. 

Meer

Open Ruimte Platform— Oproep Water-Land-Schap
Vacature— Ervaren Projectleider (m/v)
Vacature— Productie Coordinator (m/v)
Water as Leverage for Resilient Cities: Asia
Open Ruimte Platform— Publicatie Operatie Open Ruimte
THE MISSING LINK— Curator Statement, Onderzoeksagenda en Call for Practices
Atelier Zennevallei
Urban Intervention — BRIDGE
Workshop Series — Urban Economy in the Brussels Metropolitan Area
Lezing en Debat — Industrie Meer Ruimte Geven
Rotterdam Biennale benoemt drie curatoren voor tweeluik 2018+2020
Een Wereld Te Winnen— Floris Alkemade in gesprek met Els Vervloesem en Joachim Declerck
Masterclass— Zorgzame Buurten
Atelier Kortijk 2025— Vernieuwende stedelijke ontwikkelingsstrategie
Designing The Future— debattenreeks
Atelier Brussels— Masterclasses
Atelier Brussels— Lectures Structure and Stimulus
Atelier Brussels— Urban Walks
Antwerpen— Onderzoek Mapping levendigheid van wijken
Atelier Brussels— Expo A Good City Has Industry
Spoor Oost— Stadsvernieuwingsproject
Stad Brugge— Week van de Ruimte
Revitalisering Zeebrugge— Stadsvernieuwingsproject
Torhout— belevings- en identiteitsonderzoek
Lancering OASE 96 Sociale poetica— De architectuur van gebruik en toe-eigening
Van cure naar care— transities in de gezonde stad Utrecht
Atelier Brussels— Urban Meeting IABR
Urban Meeting Bozar— De Productieve Metropool
Imagine Europe— Bozar
Atelier Brussel— De Productieve Metropool
Oproep naar ontwerpteams— Atelier Brussel De Productieve Metropool
Ontwikkelingsstrategie— Oostende Oosteroever
Herziening ruimtelijk structuurplan— Stad Brugge
De Stad als Fabriek— Buda Workroom
Colloquium — Architectuur in België en Turkije: Veranderende praktijken
Platform Architectuurcultuur
Gent Muide-Meulestede
IABR 2016 — Projectatelier Utrecht: De Gezonde Stad
Publicatie—Weven aan het Stedelijk Tapijt
Eurodelta 2030 - 2100
Eurometropolitane Blauwe Ruimte
Atelier— Productive BXL
Atelier de Stad— Brussel
Lezing — Mark Brearley
Festival Kanal Play Ground
Metropolitaan Kustlandschap 2100
IABR 2014 Urban by Nature— projectatelier Brabantstad
Toekomstverkenning Vlaamse Landmaatschappij (VLM)
Productive Space By Design— conferentie
Conceptbegeleiding Stadsvernieuwing— Kern Rechteroever Aalst
Strategische verkenning— pilootprojecten productief landschap
Atelier— In Between
Atelier à Habiter— Tentoonstelling
Atelier— ontwikkelingsvisie sidaplax Gent
Atelier De Stad Brussel— Kanal Play Ground
Internationaal Atelier— Eurometropolis
Expertadvies— Nieuw Gent
Atelier— ontwikkelingsvisie wonen in Kapellen
Publicatie—The Ambition of the Territory
Studiedag—Naar een gedeelde ontwerpagenda voor Vlaanderen
Vlaanderen als Ontwerp— Atelier
The Ambition of the Territory— deSingel Internationale Kunstcampus
Lezing— Carolyn Steel - The Hungry City
Changing Cultures of Planning— Rotterdam, Zürich, Nantes, Randstad, Bordeaux
Naar een visionaire woningbouw in Vlaanderen
Masterplan—kanaalzone Brussel
The Ambition of the Territory—Belgisch Paviljoen Venetië 2012
Making City—5e Internationale Architectuur Biennale Rotterdam
Trajectbegeleiding—opmaak bestek gevangenis Haren
Bouwen voor Brussel— Architectuur en stedelijke transformatie in Europa
Making City—Atelier Istanbul
G A R D E N— Parckdesign 2012
Open House Brussel—debatten en artistiek parcours
Tentoonstelling—Making City
Exploring the metropolitan condition
The Next Economy— België sterk vertegenwoordigd op de International Architecture Biennale 2016
Master Class—120% Brussels
Stadstraject—Kanaalzone Brussel
Programma—Bouwen voor Brussel
Tentoonstelling—Bouwen voor Brussel
Tentoonstelling—Architecture for Justice
Conceptstudio's—Beleidsplan Ruimte Vlaanderen
IABR-Atelier Rotterdam— Energietransitie als stadsproject
IABR-Atelier Rotterdam— Oproep aan Architecten
With structural support from the Flemish government and regular support from the Brussels capital region and other regional and local governments.