aw
b
Architecture Workroom
Brussels

Atelier Kortijk 2025— Vernieuwende stedelijke ontwikkelingsstrategie

Samen met Tractebel, Wim Rasschaert advocaten, Michiel Dehaene en 51N4E werd AWB in opdracht van de Stad Kortrijk aangesteld voor de opmaak van een vernieuwende stedelijke ontwikkelingsstrategie. Hoe kan Kortrijk, rekening houdend met zijn positie in Zuid-West-Vlaanderen én in Vlaanderen, op een positieve manier omgaan met de ‘mismatch’ tussen demografische evoluties én woonaanbod/-ontwikkelingen? Dit vraagt om een heldere en gedragen strategie, die verder bouwt op de dynamiek die Kortrijk kent, maar ook op ruimtelijke kwaliteiten van de stad. Het herdenken en de herpositionering van deze kwaliteiten in een duidelijk kader, is nodig om de overvloed aan mogelijkheden richting te geven en een overkoepelende visie te ontwikkelen. Zeker is dat Kortrijk er anders zal uit zien in de toekomst, het is nu om te bepalen hoe.

Duidelijk is dat de bestaande planologische en juridische praktijken op niveau van Vlaanderen én van Kortrijk niet zullen beantwoorden aan de noden van de toekomst. De afnemende vraag naar woningen verreist een serieuze omslag in de huidige aanpak. Dit betekent dat herontwikkelingsvraagstukken van grote sites zoals ziekenhuizen, scholen, leegstaande bedrijven, maar ook villa’s enerzijds enorme kansen bieden voor de stad, maar anderzijds ook programmatische vragen oproepen. De stagnerende bevolkingsaantallen, zorgen namelijk ook voor stagnerende programmatische noden. De stad moet in de eerste plaats keuzes maken: welke plekken willen we nog ontwikkelen? Waar willen we open ruimte herstellen? Welke plekken houden we bewust open? Wat doen we met bedrijfssites die leeg komen te staan? Is er voldoende nood aan functies om voldoende invullingen te vinden?

Als de huidige dynamieken en de ‘confetti’ van mogelijkheden zich verderzetten, zal dit leiden tot een vergroting van de ‘mismatch’ tussen vraag en aanbod. Dit brengt een stijgende maatschappelijke kost met zich mee en een verdere bemoeilijking van de concurrerende positie van de stad in de regio en het gewest. Bovendien stemt het aanbod volgens de ‘business as usual’, niet volledig overeen met de projecten die worden uitgevoerd of in ontwikkeling zijn. Met andere woorden: het ‘confettimodel’ dat inzet op verdere verkaveling is niet onmiddellijk een overtuigend project.

Moet Kortrijk in plaats daarvan, zich dan eerder vergelijken met steden zoals Antwerpen en Gent? Met een stadsontwikkeling die inzet op intense verdichting? Is dat de intensiteit waar Kortrijk naartoe moet? Duidelijk is dat zowel het verkavelinsgverhaal, als de intensiteit van steden geen oplossing zullen bieden voor de vraagstukken in Kortrijk. Het gaat  tenslotte niet over een woon- en een werkkwaliteit aanbieden die overal bestaat, die generiek is. Het gaat ook niet over het op elkaar gooien van functies op zo weinig mogelijk oppervlak, om zoveel mogelijk ‘stad’ te zijn. Maar over wat gaat het wel?

Kortrijk bezit verschillende kwaliteiten die niet terug te vinden zijn in andere steden of  verkavelingen. De Leieboorden, als én ontspanningsruimte én natuurlijke infrastructuur,  is daar een mooi voorbeeld van. Het is een ruimte waar nieuwe ontwikkeling kunnen plaatsvinden, zonder dat het bepaalde typologieën afdwingt. Het genereert een mengvorm tussen bestaande 19de-eeuwse wijken, burgerlijke wijken en nieuwe torens. Die mengvorm is net wat het tot kwaliteit maakt. Er ontstaat nieuwe dynamiek en ook op economisch vlak is er ruimte voor initiatief, horeca en commerciële functies. Het heeft de voorbije jaren niet alleen bewezen dat het een robuust project is, maar ook veel ruimte voor initiatief en kwaliteit creëert. Het is een illustratie van wat Kortrijk kan zijn, als het verder inzet op zijn unieke karakteristieken. Dit gebeurt aan de hand van drie stadsbeelden:

a) De stad als atelier
b) Kortrijkse landschappen
c) Verbonden en zorgzame buurten

Voor elk beeld wordt er vertrokken van de lokaal ingebedde kwaliteiten om van daaruit een visie te ontwikkelen op maat van Kortrijk. De historische verwevenheid met bedrijven, de landschappen die tot ver in het centrum reiken en de mogelijkheden op woon- en leefgebied zijn aanwezige zaken die Kortrijk onderscheiden van andere steden en vormen de basis voor deze beelden. Op die manier wordt er vertrokken met de kwaliteiten die er zijn, in plaats van projecties van buitenaf.

Naar aanleiding van dit onderzoek zette de stad het participatief traject Kortrijk 2025 op. In het kader hiervan worden er stadsdebatten georganiseerd. De eerste debatten gaan door op 9 maart en 19 april. Voor meer info: www.kortrijk2025.be

Meer

Designing The Future— debattenreeks
Atelier Brussels— Masterclasses
Atelier Brussels— Lectures Structure and Stimulus
Atelier Brussels— Urban Walks
Antwerpen— Onderzoek Mapping levendigheid van wijken
Atelier Brussels— Expo A Good City Has Industry
Spoor Oost— Stadsvernieuwingsproject
Stad Brugge— Week van de Ruimte
Revitalisering Zeebrugge— Stadsvernieuwingsproject
Torhout— belevings- en identiteitsonderzoek
Lancering OASE 96 Sociale poetica— De architectuur van gebruik en toe-eigening
Van cure naar care— transities in de gezonde stad Utrecht
Atelier Brussels— Urban Meeting IABR
Urban Meeting Bozar— De Productieve Metropool
Imagine Europe— Bozar
Atelier Brussel— De Productieve Metropool
Oproep naar ontwerpteams— Atelier Brussel De Productieve Metropool
Ontwikkelingsstrategie— Oostende Oosteroever
Herziening ruimtelijk structuurplan— Stad Brugge
De Stad als Fabriek— Buda Workroom
Colloquium — Architectuur in België en Turkije: Veranderende praktijken
Platform Architectuurcultuur
Gent Muide-Meulestede
IABR 2016 — Projectatelier Utrecht: De Gezonde Stad
Publicatie—Weven aan het Stedelijk Tapijt
Eurodelta 2030 - 2100
Eurometropolitane Blauwe Ruimte
Atelier— Productive BXL
Atelier de Stad— Brussel
Lezing — Mark Brearley
Festival Kanal Play Ground
Metropolitaan Kustlandschap 2100
IABR 2014 Urban by Nature— projectatelier Brabantstad
Toekomstverkenning Vlaamse Landmaatschappij (VLM)
Productive Space By Design— conferentie
Conceptbegeleiding Stadsvernieuwing— Kern Rechteroever Aalst
Strategische verkenning— pilootprojecten productief landschap
Atelier— In Between
Atelier à Habiter— Tentoonstelling
Atelier— ontwikkelingsvisie sidaplax Gent
Atelier De Stad Brussel— Kanal Play Ground
Internationaal Atelier— Eurometropolis
Expertadvies— Nieuw Gent
Atelier— ontwikkelingsvisie wonen in Kapellen
Publicatie—The Ambition of the Territory
Studiedag—Naar een gedeelde ontwerpagenda voor Vlaanderen
Vlaanderen als Ontwerp— Atelier
The Ambition of the Territory— deSingel Internationale Kunstcampus
Lezing— Carolyn Steel - The Hungry City
Changing Cultures of Planning— Rotterdam, Zürich, Nantes, Randstad, Bordeaux
Naar een visionaire woningbouw in Vlaanderen
Masterplan—kanaalzone Brussel
The Ambition of the Territory—Belgisch Paviljoen Venetië 2012
Making City—5e Internationale Architectuur Biennale Rotterdam
Trajectbegeleiding—opmaak bestek gevangenis Haren
Bouwen voor Brussel— Architectuur en stedelijke transformatie in Europa
Making City—Atelier Istanbul
G A R D E N— Parckdesign 2012
Open House Brussel—debatten en artistiek parcours
Tentoonstelling—Making City
Exploring the metropolitan condition
The Next Economy— België sterk vertegenwoordigd op de International Architecture Biennale 2016
Master Class—120% Brussels
Stadstraject—Kanaalzone Brussel
Programma—Bouwen voor Brussel
Tentoonstelling—Bouwen voor Brussel
Tentoonstelling—Architecture for Justice
Conceptstudio's—Beleidsplan Ruimte Vlaanderen
IABR-Atelier Rotterdam— Energietransitie als stadsproject
IABR-Atelier Rotterdam— Oproep aan Architecten
Open Ruimte Platform— Oproep Water-Land-Schap
Vacature— Ervaren Projectleider (m/v)
Vacature— Productie Coordinator (m/v)
Water as Leverage for Resilient Cities: Asia
Open Ruimte Platform— Publicatie Operatie Open Ruimte
THE MISSING LINK— Curator Statement, Onderzoeksagenda en Call for Practices
Atelier Zennevallei
Urban Intervention — BRIDGE
Workshop Series — Urban Economy in the Brussels Metropolitan Area
Lezing en Debat — Industrie Meer Ruimte Geven
Rotterdam Biennale benoemt drie curatoren voor tweeluik 2018+2020
Een Wereld Te Winnen— Floris Alkemade in gesprek met Els Vervloesem en Joachim Declerck
Masterclass— Zorgzame Buurten
Atelier Kortijk 2025— Vernieuwende stedelijke ontwikkelingsstrategie
With structural support from the Flemish government and regular support from the Brussels capital region and other regional and local governments.