aw
b
Architecture Workroom
Brussels

Antwerpen— Onderzoek Mapping levendigheid van wijken

De stad Antwerpen wil inzetten op een vernieuwingsproces van de stad. Aan de hand van drie thematische pijlers zal het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (s-RSA) worden herzien: Stromende stad, Samenwerkende stad, en Levende stad. Het onderdeel Levende stad bestaat uit een onderzoek naar de randvoorwaarden en hefbomen om levendigheid in wijken in kaart te brengen. Voor deze opdracht werkt Architecture Workroom samen met antropologe en pedagoge Ruth Soenen van Simply Community en sociaal-geograaf Christian Kesteloot van de afdeling geografie aan de KULeuven.

Steden zijn typisch plekken waar veel mensen bij elkaar wonen, grote concentraties van voorzieningen aanwezig zijn en veel kapitaal omgaat. De surplus-waarde die zo tot stand komt, is eigen aan een stedelijke context. Eén van de grote uitdagingen op het vlak van stadsontwikkeling, is hoe we in de toekomst met dit surplus willen omgaan. Vandaag zien we de opkomst van extractieve krachten, waarbij dit surplus uit de stad wordt getrokken, zonder er iets voor in de plaats te geven of een wederzijds engagement aan te gaan. En dat terwijl er in de stad, dankzij dit surplus, net ruimte ontstaat voor het aanmaken van collectiviteit die het individuele overstijgt. Een levendige wijk is daarom ook een wijk waar de waarde die de gebruikers (individueel of collectief) genereren, ook op een of andere manier terugvloeit naar de wijk of de stad.

Voor dit onderzoek rond mapping van levendigheid in wijken, stellen we de gebruiker en een alledaags perspectief op de ruimte centraal. In de meest minimale vorm heeft de gebruiker toegang tot de ruimte. Hij of zij heeft toegang tot een woning, tot stedelijke voorzieningen, tot werkgelegenheid. Maar om te kunnen spreken over een levendige wijk, is er meer nodig dan dat. Wat die ‘meer’ precies inhoudt; hoe, waar, wanneer en door wie deze ‘meer’ tot stand komt; en hoe op deze ‘meer’ zou kunnen worden gestuurd, is het onderwerp van deze studie.

Door vanuit de gebruiker naar de wijk te kijken, kiezen we voor een radicale omkering van de gangbare benadering. In plaats van een wijk of stad te willen inrichten op maat van op voorhand vastgestelde doelgroepen met behulp van een gespecialiseerd aanbod, gaan we op zoek naar een sociaal-ruimtelijke aanpak die veel dichter aansluit bij de huidige, meer complexe, en reële context van wat al aanwezig is. We zien dit als een kans om de meervoudige identiteiten en meerlagige betekenissen die in de stedelijke ruimte verborgen zitten, en de manier waarop ze waarde genereren die bijdraagt tot de levendigheid van wijken bloot te leggen, te benoemen en in kaart te brengen, om zo als overheid in de toekomst een meer actieve rol te kunnen opnemen.

Dit onderzoek kadert binnen de herziening van het s-RSA. We beschouwen dit onderzoek als een kans om een creatieve en praktijkgerichte sociaal-ruimtelijke benadering uit te bouwen, die complementair kan worden ingezet ten aanzien van de bestaande en geplande (hoofdzakelijk kwantitatieve) instrumenten voor stadsmonitoring en die input kan bieden voor stadsontwikkelingsprocessen.

Op 1 december 2016 werd het startschot van deze studie gegeven met een publiek stadsdebat. Tijdens deze gelegenheid werden stadsdiensten, experten, organisaties en bewoners uitgenodigd om met elkaar in gesprek te gaan over levendigheid. In vervolg hierop zullen we via wijksessies, cartografie, observaties en gesprekken met diverse partijen verder onderzoeken hoe levendigheid in kaart kan worden gebracht, en hoe deze inzichten vervolgens toepasbaar kunnen worden gemaakt, zowel voor stedelijke diensten, als voor praktijkwerkers.

Meer

Atelier Brussels— Expo A Good City Has Industry
Spoor Oost— Stadsvernieuwingsproject
Stad Brugge— Week van de Ruimte
Revitalisering Zeebrugge— Stadsvernieuwingsproject
Torhout— belevings- en identiteitsonderzoek
Lancering OASE 96 Sociale poetica— De architectuur van gebruik en toe-eigening
Van cure naar care— transities in de gezonde stad Utrecht
Atelier Brussels— Urban Meeting IABR
Urban Meeting Bozar— De Productieve Metropool
Imagine Europe— Bozar
Atelier Brussel— De Productieve Metropool
Oproep naar ontwerpteams— Atelier Brussel De Productieve Metropool
Ontwikkelingsstrategie— Oostende Oosteroever
Herziening ruimtelijk structuurplan— Stad Brugge
De Stad als Fabriek— Buda Workroom
Colloquium — Architectuur in België en Turkije: Veranderende praktijken
Platform Architectuurcultuur
Gent Muide-Meulestede
IABR 2016 — Projectatelier Utrecht: De Gezonde Stad
Publicatie—Weven aan het Stedelijk Tapijt
Eurodelta 2030 - 2100
Eurometropolitane Blauwe Ruimte
Atelier— Productive BXL
Atelier de Stad— Brussel
Lezing — Mark Brearley
Festival Kanal Play Ground
Metropolitaan Kustlandschap 2100
IABR 2014 Urban by Nature— projectatelier Brabantstad
Toekomstverkenning Vlaamse Landmaatschappij (VLM)
Productive Space By Design— conferentie
Conceptbegeleiding Stadsvernieuwing— Kern Rechteroever Aalst
Strategische verkenning— pilootprojecten productief landschap
Atelier— In Between
Atelier à Habiter— Tentoonstelling
Atelier— ontwikkelingsvisie sidaplax Gent
Atelier De Stad Brussel— Kanal Play Ground
Internationaal Atelier— Eurometropolis
Expertadvies— Nieuw Gent
Atelier— ontwikkelingsvisie wonen in Kapellen
Publicatie—The Ambition of the Territory
Studiedag—Naar een gedeelde ontwerpagenda voor Vlaanderen
Vlaanderen als Ontwerp— Atelier
The Ambition of the Territory— deSingel Internationale Kunstcampus
Lezing— Carolyn Steel - The Hungry City
Changing Cultures of Planning— Rotterdam, Zürich, Nantes, Randstad, Bordeaux
Naar een visionaire woningbouw in Vlaanderen
Masterplan—kanaalzone Brussel
The Ambition of the Territory—Belgisch Paviljoen Venetië 2012
Making City—5e Internationale Architectuur Biennale Rotterdam
Trajectbegeleiding—opmaak bestek gevangenis Haren
Bouwen voor Brussel— Architectuur en stedelijke transformatie in Europa
Making City—Atelier Istanbul
G A R D E N— Parckdesign 2012
Open House Brussel—debatten en artistiek parcours
Tentoonstelling—Making City
Exploring the metropolitan condition
The Next Economy— België sterk vertegenwoordigd op de International Architecture Biennale 2016
Master Class—120% Brussels
Stadstraject—Kanaalzone Brussel
Programma—Bouwen voor Brussel
Tentoonstelling—Bouwen voor Brussel
Tentoonstelling—Architecture for Justice
Conceptstudio's—Beleidsplan Ruimte Vlaanderen
IABR-Atelier Rotterdam— Energietransitie als stadsproject
IABR-Atelier Rotterdam— Oproep aan Architecten
Open Ruimte Platform— Oproep Water-Land-Schap
Vacature— Ervaren Projectleider (m/v)
Vacature— Productie Coordinator (m/v)
Water as Leverage for Resilient Cities: Asia
Open Ruimte Platform— Publicatie Operatie Open Ruimte
THE MISSING LINK— Curator Statement, Onderzoeksagenda en Call for Practices
Atelier Zennevallei
Urban Intervention — BRIDGE
Workshop Series — Urban Economy in the Brussels Metropolitan Area
Lezing en Debat — Industrie Meer Ruimte Geven
Rotterdam Biennale benoemt drie curatoren voor tweeluik 2018+2020
Een Wereld Te Winnen— Floris Alkemade in gesprek met Els Vervloesem en Joachim Declerck
Masterclass— Zorgzame Buurten
Atelier Kortijk 2025— Vernieuwende stedelijke ontwikkelingsstrategie
Designing The Future— debattenreeks
Atelier Brussels— Masterclasses
Atelier Brussels— Lectures Structure and Stimulus
Atelier Brussels— Urban Walks
Antwerpen— Onderzoek Mapping levendigheid van wijken
With structural support from the Flemish government and regular support from the Brussels capital region and other regional and local governments.